Presentaties en uitkomsten landelijk conferentie over het huisverbod 15 december 2011

Op 15 december 2011 vond de Landelijke conferentie huisverbod plaats. Ongeveer 140 professionals hoorden de stand van zaken van de ministeries van Volksgezondheid, Welzijn en Sport en Veiligheid & Justitie.

Regioplan presenteerde de uitkomsten van onderzoeken naar kinderen, ouderen en het huisverbod. Daarnaast wisselden de professionals ervaringen uit tijdens diverse workshops.
Powerpointpresentaties en tips/opmerkingen uit de workshops vindt u hier.

Lezing ochtendprogramma

Katrien de Vaan en Margaux Vanoni: Kinderen, ouderen en het huisverbod
Powerpoint behorende bij deze lezing (pdf)
De volledige tekst van het onderzoeksrapport: Voldoende geholpen (pdf)

Workshops middagprogramma

1. Het huisverbod en kindermishandeling

Gespreksleider: Claudia Lucardie.
De gemeente Rotterdam heeft ervaring met dit thema en Sara Etty, ketenregisseur/beleidsadviseur huisverbod zal ingaan op de dilemma's die hier kunnen spelen, zoals de verzorgende ouder die tevens mishandelende ouder is en uit huis geplaatst wordt.
Powerpoint
Sara Etty GGD Rotterdam-Rijnmond:Huisverbod bij kindermishandeling?
Tips en opmerkingen

• Er is vanuit de Wet Tijdelijk huisverbod geen belemmering om het instrument ook toe te passen als sprake is van kindermishandeling.
• De instroom van kindermishandeling loopt veelal via het Advies- en Meldpunt Kindermishandeling, het vraagt van deze professionals een grotere alertheid om dit instrument in te zetten om het geweld te stoppen.
• Doordat de signalen vooral komen bij het AMK komen ze weinig bij de politie, er worden daarom weinig huisverboden opgelegd bij kindermishandeling.
• Een punt voor kleinere gemeenten is dat zij weinig kinderen hebben die deel kunnen nemen aan groepen als 'Let op de kleintjes', waardoor groepen niet vol komen en kinderen moeten wachten.

2. Het huisverbod en ouderenmishandeling

Gespreksleider: Annette van Delft.
Ook in deze workshop aandacht voor dilemma's. Is er opvang voor de achterblijvende oudere die niet alleen kan blijven? Als de inwonende mantelzorger uit huis wordt geplaatst, is er dan een hulpverleningsnetwerk dat kan worden ingeschakeld om de achterblijvende oudere toch thuis te laten blijven? Bas Koolen, coördinator stedelijk team ouderenmishandeling gemeente Rotterdam vertelt over de ervaringen in zijn gemeente.
Tips en opmerkingen

• Ieder huisverbod is maatwerk. Je kunt niet in zijn algemeenheid zeggen wanneer wel en niet een huisverbod op te leggen.
• Een belangrijke vraag bij het opleggen van een huisverbod is: kan de achterblijver voor zichzelf zorgen (geldt ook voor kindermishandeling).
• Evalueer regelmatig de huisverboden die opgelegd zijn. Neem zelf afstand, kijk hoe het proces is verlopen. Ook al is er weinig tijd voor: toch doen.

3. De preventieve werking van de wet

Gespreksleider Ico Kloppenburg.
In de meeste gevallen van toepassing van het huisverbod is sprake van samenloop van strafrecht en bestuursrecht. Mariette Christophe, landelijk programmaleider huiselijk geweld van de politie, geeft haar visie hoe de wet meer preventief kan worden ingezet. In de regio Zuid-Limburg-Zuid is het preventief inzetten van de wet een thema dat veel aandacht krijgt. Willemien van der Linden, coördinator veiligheidshuis Sittard vertelt over de ervaringen in de praktijk.
Powerpoint
Willemien v.d. Linden: Wet tijdelijk huisverbod: preventieve insteek (pdf)
Tips en opmerkingen

• Je bent met het netwerk gezamenlijk verantwoordelijk voor een goede gang van zaken rond het huisverbod.
• Voor een huisverbod zonder dat er sprake is van samenloop met het strafrecht is dossiervorming cruciaal; alleen dan voorkom je dat er bij de rechter problemen ontstaan.
• Niet vergeten: het huisverbod is geen doel, maar een middel om het geweld te stoppen of te voorkomen en om een negatieve spiraal ten goede om te buigen
• Gemeenten zouden (nog) meer de regie moeten pakken op dit onderwerp: niet afwachtend zijn.
• De burgemeester is de enige die bevoegd is een huisverbod uit te reiken. Het advies aan de burgemeester moet ingaan op de 20 signalen uit de Wet Tijdelijk huisverbod. Hoewel dit in de praktijk vrijwel altijd gebeurt door een RIHG dat door de HovJ is ondertekend, kan in principe iedere professional (bijv. van AMK of SHG) dit advies uitbrengen. Hierover moeten dan wel tussen gemeente en partners afspraken worden gemaakt. Omdat deze werkwijze nog (zeer) weinig voorkomt is nadere verkenning gewenst.
• Het zou eigenlijk niet meer moeten voorkomen dat een vrouw naar de opvang 'vlucht' zonder dat er een RIHG is opgemaakt en de mogelijkheid is onderzocht om tot een huisverbod te komen.

4. Juridische aspecten die een rol spelen bij toepassing van het huisverbod

Gespreksleider Marjolein Kroon.
Hoe regel je het horen? Wanneer fysiek, wanneer telefonisch? Hoe zorg je voor een goede dossieropbouw, zodat alle kanten van de zaak belicht worden? Zijn er afspraken tussen centrumgemeenten en regiogemeenten? Peter Hamer, juridisch beleidsadviseur van degemeente Enschede vertelt over de praktijk in zijn gemeente. Melle Schol, onderzoeker van Pro Facto licht de resultaten toe van het onderzoek naar de rechtsbescherming van uithuisgeplaatsten.
Powerpoints
Peter Hamer:Uitvoering huisverbod: Juridische aspecten (pdf)
Melle Schol (Pro facto): Rechtsbescherming van uithuisgeplaatsten (pdf)
Pro facto: Rechtsbescherming van uithuisgeplaatsten Een verkennend onderzoek. Eindrapport. Groningen, juli 2010.
Tips en opmerkingen
Zorgvuldige uitvoering van de wet tijdelijk huisverbod door de burgemeester, ambtenaren en hulpverleners is de sleutel tot adequate rechtsbescherming van uithuisgeplaatsten. Het gaat daarbij om zorgvuldige opbouw van het dossier ten behoeve van de beslissing om al dan niet te verlengen, het op zorgvuldige wijze horen van uithuisgeplaatsten en het op zorgvuldige wijze inlichten van uithuisgeplaatsten over de procedure en over hun rechtspositie.

• Bij beschikkingen die in een huis van bewaring uitgereikt moeten worden is het handig om aan de beschikking een 'strook' toe te voegen waarop de uithuisgeplaatste zijn handtekening voor ontvangst dient te plaatsen. Deze strook kan vervolgens worden teruggefaxt aan de gemeente, als bewijs dat de uithuisgeplaatste de beschikking daadwerkelijk heeft ontvangen.
• Verstuur een sms aan de uithuisgeplaatste op het moment dat de verlengingsbeschikking aan hem/haar wordt gestuurd.
• Bij telefonisch horen is het aan te raden om aan het eind van het gesprek het besprokene samen te vatten en de gehoorde te vragen de samenvatting te bevestigen. Dit kan als zodanig in het verslag worden vastgelegd. Hiermee wordt voorkomen dat naderhand de inhoud van het verslag ter discussie wordt gesteld.

5. Aansluiting van de hulpverlening na afloop van het huisverbod en de samenwerking tussen de hulpverleners

Gespreksleider Aaf Tiems.
Gineke Kuin, beleidsadviseur van de gemeente Breda en Debbie Maas, coördinator van het
steunpunt huiselijk geweld West-Brabant geven een toelichting op de pilot die gestart is om de
samenwerking en de aansluiting te verbeteren. Goede samenwerking tussen gemeente en
steunpunt huiselijk geweld is een voorwaarde voor een aanpak van huiselijk geweld.
Powerpoint
Gineke Kuin en Debbie Maas: Investeringen Gemeente West-Brabant (pdf)
Tips en opmerkingen

• Ontschotten organisaties/werkprocessen. Multidisciplinair team, vanuit verschillende instellingen (onderscheid instellingen valt weg, Venlo's model).
• Vrijmaken van mensen, zodat zij werkelijk tijd hebben voor de hulpverlening.
• Preferred suppliers vastleggen in samenwerkingsconvenant.
• Monitoring is belangrijk.
• Gesprekken om wachttijden te overbruggen (warme overdracht).
• Bemoeizorg pleger kan als stok achter de deur dienen.

6. Effectonderzoek

Gespreksleider Nicole Doornink.
In veel gemeenten speelt de vraag wat het effect is van de toepassing van het huisverbod en hoe je dat kan meten. Els Dafallah van het steunpunt huiselijk geweld Groningen presenteert de resultaten van het effectonderzoek dat afgerond is. Els Kors, beleidsadviseur van de gemeente Den Haag licht het onderzoek toe dat samen met de gemeente Delft wordt uitgevoerd.
Powerpoints
Els Dafallah-van der Weele en Jeanette Niemeijer: Een onderzoek naar de effectiviteit van huisverboden in de provincie Groningen in 2009 - 2010 (pdf)
Paul Uitewaal en Birgitte Wammes: Onderzoek tijdelijk huisverbod (GGD den Haag) (pdf); Onderzoek Tijdelijk Huisverbod veiligheidsregio Haaglanden (okt 2010) (pdf)
Tips en opmerkingen

• Stel een basis-opzet (basis-module) beschikbaar i.v.m. het doen van effectonderzoek. Regio’s kunnen vervolgens zelf vragen/onderdelen toevoegen (op maat).
  Regio’s die effectonderzoek willen doen hoeven dan niet het wiel zelf uit te vinden. Ook maakt het dat bepaalde resultaten tussen regio’s met elkaar te vergelijken zijn.
• Het is goed om regionaal effectonderzoek te doen, niet alleen landelijk.
  Het helpt de eigen werkwijze verder te verbeteren. Ook kunnen de resultaten helpen om op strategisch niveau verbeterpunten aan te kaarten (hefboom).
• Onderzoek effecten ook op de langere termijn.

Zie ook oorspronkelijke aankondiging op deze website