Logo Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport

huiselijkgeweld.nl

Rol gemeente

De gemeente maakt beleid om samen met instellingen en organisaties huiselijk geweld en kindermishandeling tegen te gaan. Vanuit de Wmo 2015 en de Jeugdwet vervult de gemeente hierin een centrale rol.

Om verantwoord beleid te maken, zijn cijfers nodig. Deze pagina bevat lokale en regionale feiten en cijfers van diverse partijen als politie, gemeenten, Veilig Thuis en Veiligheidshuizen.

Links

Op onderstaande websites staat meer specifieke informatie over de rol van gemeenten:

Monitoring

Kijk voor hier hoe u als gemeente de juiste feiten en cijfers boven water kan krijgen.

Interventies

De volgende stap

16-01-2012

Deze "Handreiking voor de versterking van de regierol van centrumgemeenten bij de aanpak van huiselijk geweld" geeft concrete verbeterpunten: onder andere voor beleid, uitvoering en het creëren van draagvlak in de regio.

Deze handreiking is het tweede product (eerste product: Functies van de steunpunten huiselijk geweld in het kader van het actieprogramma "Beschermd en weerbaar"en gaat over de regierol van centrumgemeenten zowel bij de aansturing van de ketenaanpak als bij de samenwerking en afstemming met regiogemeenten.
Deze handreiking gaat zowel in op de regiefunctie die er in bestuurlijk opzicht ligt (in samenspel tussen centrumgemeente en regiogemeenten) als op de regiefunctie die er ligt in de richting van het veld van uitvoerende organisaties.
De verbeteringen moeten vooral worden gezocht in het verhogen van de kwaliteit in de keten van de uitvoerende en coördinerende organisaties. En daarbij gaat het niet zozeer om het functioneren van de afzonderlijke organisaties in die keten, maar juist om het verhogen van de effectiviteit van de keten als totaal.

Effectmeting

Het resultaat, het effect van de interventies, wordt nog bijna nergens gemeten.
In geen enkele (?) regio is er zicht op de effectiviteit van de aanpak van huiselijk geweld. Er worden talloze interventies gepleegd, maar het is – althans bij de centrumgemeenten - niet bekend waar ze toe leiden. In ieder geval is niet duidelijk in welk percentage van de gevallen de interventie ook heeft geleid tot de hoofddoelstelling van de aanpak van huiselijk geweld: het (laten) stoppen van dat geweld.
Verreweg de belangrijkste aanbeveling in deze handreiking gaat over het meten van het effect van de interventies bij huiselijk geweld.

Draagvlak creëren in de regio

Er zijn twee onderdelen die nu om gemeentelijke regie vragen. Dat zijn preventie en de kwaliteit van de uitvoering.
Met preventie wordt gedoeld op alle activiteiten die huiselijk geweld kunnen voorkomen, of die verergering van huiselijk geweld kunnen voorkomen. Inzetten op preventie – en met name de vroegsignalering - maakt mogelijk huiselijk geweld in een veel vroeger stadium op het spoor te komen,en kunnen interveniëren als het in de gezinnen nog niet helemaal uit de hand is gelopen. Voor kwaliteit van de uitvoering zie verbeterpunten.

Waar mogelijk moeten organisaties worden ingeschakeld die goed op de hoogte zijn van de sociale infrastructuur in de gemeente waar de betrokkenen wonen. Het probleem daarbij is dat lokale organisaties in kleinere gemeenten krijgen maar incidenteel met huiselijk geweld te maken. Aanbeveling is af te spreken dat medewerkers een minimaal aantal huiselijk geweld zaken per jaar moeten afhandelen. Aanvullend kan een benchmark de effectiviteit van de ketens in de organisatie duidelijk maken.

De aanpak van huiselijk geweld is altijd een samenspel tussen grotere regionale organisaties en lokale organisaties. Op het niveau van de regio moet een set van procedures zijn afgesproken.

Een belangrijk punt om overeenstemming over te bereiken zijn de kosten in de regio die verband houden met de aanpak van huiselijk geweld. De aanbeveling is gezamenlijk de gewenste kwaliteit van de aanpak van huiselijk geweld vast te stellen en aan te geven wat dat betekent voor de financiële middelen van de gemeenten. Maak ook duidelijk welke dienstverlening aan de regiogemeenten in direct verband staat met de uitgaven. Kies een financieringsgrondslag voor de bijdrage van de regiogemeenten die eenvoudig is vast te stellen: per inwoner of per incident van huiselijk geweld, al naar gelang de aard van de kosten waaraan wordt bijgedragen.

Rol van de zorgverzekeraars

De zorgverzekeraar, dan wel het zorgkantoor, is een zeer belangrijke medefinancier van de te plegen interventie. In het merendeel van de regio's zijn er geen afspraken tussen de centrumgemeente en de zorgverzekeraar(s) over de inzet van de door deze laatste gecontracteerde organisaties. Aanbeveling is om samen met de regiogemeenten (of als centrumgemeente namens de regiogemeenten) contact te zoeken met de grotere zorgverzekeraars in de regio. En richt dat contact op het sluiten van een convenant waarin wederzijdse belangen zijn verwoord en het aantal zorgtrajecten is afgesproken als ook de snelheid waarmee de hulp geboden wordt.

Verbeterpunten

1. Maak onderscheid tussen beleidsregie, procesregie en casusregie
De beleidsregie ligt bij de centrumgemeente. Die is verantwoordelijk voor beleidsontwikkeling, een regioaanpak, afsluiten van convenanten met uitvoerende organisaties, het organiseren van (strategisch) overleg en de contacten met bovenregionale partijen.
De procesregie ligt bij de Steunpunten huiselijk geweld (SHG). De centrumgemeente moet zorgen voor een goede procesregisseur. De procesregisseur zorgt voor de doorgeleiding van een melding naar de uitvoerende partijen. Een van de belangrijkste verschillen met de casusregie is dat de procesregisseur principieel geen contact heeft met gezinsleden aan wie zorg- en hulpverlening na een incident met huiselijk geweld wordt aangeboden.
Een casemanager is eigenlijk alleen nodig bij complexe casussen. Dan gaat het om complexe, meervoudige problematiek. Tot de basistaken van de casemanager behoren tenminste: het maken van de analyse van het gezinssysteem na de melding van huiselijk geweld en het maken van een plan van aanpak voor de zorg- en hulpverlening. De casemanagermoet de bevoegdheid hebben om periodiek rapportages op te vragen en waar nodig de uitvoering kan corrigeren, maar ook doorzettingsmacht, het besluit om in te grijpen in het gezin.
2. Vergroot de kwaliteit van de uitvoering
Aan het vergroten van de kwaliteit van de uitvoering wordt in de handreiking relatief veel aandacht besteed. Het gaat daarbij ondermeer om het kiezen voor specialisering binnen de organisatie, het reëel inhoud geven aan het concept systeemgericht werken (een en dezelfde analyses) en het (kunnen) realiseren van een snelle aanpak. Er moeten vooraf duidelijke afspraken worden gemaakt over de financiering op basis van de afsproken prestaties (af te wikkelen dossiers e.d.)en bij onvoldoende mensen en middelen moeten eenduidige prioiteiten gelden
3. Heldere rol van gemeente als opdrachtgever op verschillende gebieden.
De aanpak van huiselijk geweld heeft aan de ene kant te maken met zorg en hulpverlening en aan de andere kant met veiligheid en bestuursrecht (met name bij het opleggen van een tijdelijk huisverbod). Dat zijn binnen een gemeente twee verschillende domeinen. Als één van de belangrijkste kritiekpunten uit het veld komt naar voren dat die twee domeinen doorgaans niet met elkaar communiceren en aan het veld tegenstrijdige uitvoeringsvoorwaarden meegeven. Dat is niet helemaal de opvatting van regie zoals die was bedoeld.

Digitale versie van pdf bestandDe volgende stap: handreiking versterking regierol centrumgemeenten bij aanpak huiselijk geweld (pdf, 2,5 MB) (via vng.nl)


Pattje, W. (2011). De volgende stap: handreiking versterking regierol centrumgemeenten bij aanpak huiselijk geweld. Den Haag: VNG.