Logo Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport

huiselijkgeweld.nl

Aanpak van geweld in afhankelijkheidsrelaties

14-12-2011

In deze brief geeft de staatssecretaris haar visie op het versterken van de positie van slachtoffers van geweld in huiselijke kring en van geweld binnen professionele (zorg)relaties: geweld in afhankelijkheidsrelaties. Tevens geeft ze een reactie op de aanbevelingen van de commissie "Stelselonderzoek vrouwenopvang".

pdf bestandDownload Kamerbrief Aanpak geweld in afhankelijkheidsrelaties(pdf, 381 Kb) (via rijksoverheid.nl)

Een loket

De Steunpunten Huiselijk Geweld en de Advies- en Meldpunten Kindermishandeling gaan 1 loket vormen met 1 landelijk telefoonnummer. Met 1 loket wordt het eenvoudiger voor slachtoffers, omstanders en professionals om hulp te vragen, een signaal te melden of te vragen om advies.

Ketenaanpak

Het aanpakken van geweld in afhankelijkheidsrelaties vraagt daarom om actie in alle stadia waarbinnen het geweld kan voorkomen. Het vraagt om het geweld zoveel mogelijk te voorkomen en om het zo vroeg mogelijk te signaleren. En als het geweld toch voorkomt, vraagt het om een adequate interventie door middel van bescherming, ondersteuning, strafrecht of een combinatie daarvan.
In deze ketenaanpak is een gezamenlijk inzet van burgers, professionals en overheden nodig om geweld in afhankelijkheidsrelaties terug te dringen.
De rol van de overheid is voorwaardenscheppend (wettelijke waarborgen) en faciliterend voor partijen die direct in contact (kunnen) staan met mensen in geweldssituaties.
Gestreefd wordt naar een verbinding van de aanpak voor alle vormen van geweld in afhankelijkheidsrelaties, met speciale aandacht voor groepen die tot nu toe minder aandacht kregen, zoals kinderen, ouderen en gehandicapten.

Familie

Familieleden, vrienden, buren, professionals en gemeenten hebben een rol en een verantwoordelijkheid om geweld in afhankelijkheidsrelaties op te merken, aan te pakken en terug te dringen. Zij vormen de spil in de ketenaanpak. Hun rol moet worden versterkt. Dat kan door bijvoorbeeld een brief vanuit te gemeente (bijvoorbeeld den Haag), geven van praktische tips hoe te handelen bij bepaalde signalen (Stichting Zijweg) of het practisch ondersteunen van slachtoffers en betrokkenen (vrijwilligers Slachtofferhulp). Op landelijk niveau wordt de komende twee jaar één brede campagne gevoerd gericht op het signaleren en handelen bij geweld in de huiselijke kring, zoals partnergeweld, ouderenmishan-deling en kindermishandeling.
Vanuit het gezondheidsbeleid worden initiatieven genomen tot het vergroten van weerbaarheid en het versterken van de eigen kracht van burgers en campagnes rondom seksuele weerbaarheid ondersteund. Het ministerie van OC&W ondersteunt het emancipatiebeleid met een project van de Nederlandse VrouwenRaad (NVR), gericht op maatschappelijke participatie van volwassen vrouwen die slachtoffer zijn van geweld in huiselijke kring.

Professionals

Professionals hebben ook een belangrijke sleutelrol in de aanpak van geweld in afhankelijkheidsrelaties. Zij moeten scherp zijn op signalen en op basis daarvan kunnen handelen, zodat het geweld zo vroeg mogelijk kan worden gestopt. Dit geldt voor alle vormen van geweld in afhankelijkheidsrelaties. Om dit te bereiken zet ik twee instrumenten in om professionals hierbij te ondersteunen en te faciliteren: een verplichte meldcode en een meldplicht.
Om signalering van geweld in huiselijke kring te verbeteren worden professionals ondersteund met een verplichte meldcode. Met deze meldcode – bestaande uit vijf stappen - weten professionals hoe te handelen bij signalen van onder meer partnergeweld, kindermishandeling en ouderenmishandeling in huiselijke kring.
Voor het verbeteren van signaleren van geweld binnen professionele relaties in de zorg en ondersteuning kiest het kabinet voor een meldplicht. Deze geldt wederom voor alle vormen van geweld binnen professionele relaties. Daarnaast is bij de IGZ het meldpunt Ouderenmishandeling in de zorg geopend. Hier kan men terecht met vragen en meldingen over mishandeling door professionals.
In de Jeugdzorg geldt reeds een meldplicht kindermishandeling via de Wet op de Jeugdzorg.

Rol gemeenten

Gemeenten zijn de sleutel tot de ketenaanpak van geweld in huiselijke kring. Zij geven lokaal vorm aan de keten: voorkomen- signaleren – stoppen (inclusief opvang) – schade beperken en voeren daar regie over, samen met provincies, politie, zorginstellingen en scholen. De Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo) vormt daarvoor de basis; daarin ligt al een opdracht besloten voor alle gemeenten om beleid te voeren ter bestrijding van geweld in huiselijke kring en voor 35 centrumgemeenten om opvang voor vrouwelijke slachtoffers te organiseren. De burgemeester heeft in het kader van de Wet tijdelijk huisverbod de bevoegdheid om plegers van geweld in huiselijk kring uit huis te plaatsen.
Door het verstevigen en de decentralisatie van het stelsel jeugd, krijgen de gemeenten een aantal instrumenten in handen om regie te voeren op de ketenaanpak van opvoeden en opgroeien en preventief in te grijpen bij geweld tegen kinderen en in het gezin. Door alles in één hand bij de gemeenten te leggen, kan integraler en effectiever beleid worden gevoerd.

Reactie op de aanbevelingen van de commissie "Stelselonderzoek vrouwenopvang"

pdf bestandDowbload de reactie op de aanbevelingen van de commissie "Stelselonderzoek vrouwenopvang" (pdf, 251 Kb).
De vrouwenopvang is een onderdeel geworden van de ketenaanpak om geweld in afhankelijkheidsrelaties te stoppen. De vrouwenopvanginstellingen hebben een landelijk dekkend netwerk gevormd met 7x24 uurs laagdrempelige, direct toegankelijke (crisis)opvang voor vrouwen en kinderen.
De commissie heeft een viertal aanbevelingen gedaan waarop de staatssecretaris in deze brief reageert.

Aanbeveling 1. Verbeter de sturing van de sector

Deze aanbeveling wordt niet overgenoemen. Vanuit het huidige beleid is er voor gekozen de verantwoordelijkheid en de uitvoering door (centrum)gemeenten te versterken. Vanuit de WMO wordt van de gemeenten verwacht dat een regiovisie op dit terrein ontwikkelen binnen het WMO beleidsplan. Toezicht op de (kwaliteit van de ) uitvoering wordt voldoende geborgd in de WMO.

Aanbeveling 2:Zorg dat het stelsel beter kan inspelen op nieuwe ontwikkelingen

De voorstellen tot het opnemen van definities van slachtoffers van geweld in afhankelijkheidsrelaties en aanpassing van prestatieveld 7 binnen de WMO worden wel overgenomen. Door een brede definitie van slachtoffers van geweld in huiselijke kring in de Wmo op te nemen, wordt het voor gemeenten mogelijk om zowel mannen, vrouwen als minderjarigen en kinderen te beschermen en te ondersteunen. Gemeenten moeten in staat zijn - afhankelijk van de vraag en behoefte van het slachtoffer - een passend beschermingsarrangement te bieden op basis van de ketenbenadering.
Ook de opvang van specfieke doelgroepen wordt overgedragen aan de gemeenten (bijveeordeeld tienermoeders en jongeren met meervoudige problemen).

Aanbeveling 3: Zorg voor een meer samenhangende aanpak van geweld in afhankelijkheidsrelaties en kindermishandeling

Behalve voor de aanpak van huiselijk geweld worden de gemeenten op termijn de eerst verantwoordelijke voor de gehele jeugdketen: preventie, vroegsignalering, het zorgaanbod tot de (zware) gespecialiseerde zorg. De aanpak van kindermishandeling hoort daarbij. Het is daarom belangrijk dat gemeenten nu al aandacht besteden aan de aanpak van kindermishandeling in de regiovisie geweld in huiselijk kring.
Het voorstel om te komen tot één gezamenlijk front-Office huiselijk geweld en kindermishandeling wordt onderschreven. De gemeenten worden in staat gesteld om één front-Office voor advies en melden van geweld in huiselijke kring in te kunnen richten.
Samen met de Minister en Staatssecretaris van V&J, de VNG, Jeugdzorg Nederland, Federatie Opvang, MOgroep en GGD Nederland,wordt in het kader van het jeugdstelsel bezien hoe AMK en SHG kunnen worden samengevoegd.

Aanbeveling 4: Stem de regio’s voor de opvang en veiligheid op elkaar af

Het wordt nu niet opportuun geacht om aan de regiostructuur van de vrouwenopvang te gaan sleutelen, maar conform het advies worden centrumgemeenten opgeroepen om in het kader van regiovisies “geweld in huiselijke kring” afspraken te maken over de samenhang tussen de justitiële- en de gemeentelijke zorgketen.

De huidige centrale pilots voor mannenopvang en slachtoffers van eergerelateerd geweld worden voortgezet tot en met 2014. Vanaf 2015 moeten gemeenten de opvang van deze groepen regelen en ook de opvang van mogelijke andere nieuwe groepen inpassen. De staatssecretaris heeft de VNG en de Federatie Opvang hiervoor een voorstel gevraagd.

Meer geld

Staatssecretaris Veldhuijzen van Zanten trekt voor de aanpak van geweld in afhankelijkheidsrelaties de komende jaren meer geld uit. Het budget loopt op van €22 miljoen in 2012 tot meer dan €34 miljoen in 2014.