Logo Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport

huiselijkgeweld.nl

Stalking

Algemeen dwangartikel: Artikel 284 Wetboek van Strafrecht

U vindt op deze pagina informatie over:

  • de wettekst
  • algemene beschrijving
  • Uitleg van de wet

Wettekst

Artikel 284 Wetboek van Strafrecht (geldend op: 25-09-2004)
1. Met gevangenisstraf van ten hoogste negen maanden of geldboete van de derde categorie wordt gestraft:
#°. hij die een ander door geweld of enige andere feitelijkheid of door bedreiging met geweld of enige andere feitelijkheid, gericht hetzij tegen die ander, hetzij tegen derden, wederrechtelijk dwingt iets te doen, niet te doen of te dulden;
#°. hij die een ander door bedreiging met smaad of smaadschrift dwingt iets te doen, niet te doen of te dulden.
2. In het geval onder 2° omschreven wordt het misdrijf niet vervolgd dan op klacht van hem tegen wie het gepleegd is.

Algemene beschrijving

Hoewel deze wet al sinds 1903 in het wetboek van strafrecht is opgenomen wordt er in de praktijk maar mondjesmaat gebruik van gemaakt. Dit wijten wij grotendeels aan onbekendheid. Dit artikel is naar onze smaak dan ook toe aan een herwaardering. Waarom?

Elke bedreiging met geweld (hoe licht ook) kan onder dit artikel vallen en tevens is de bedreiging met enige feitelijkheid aan dit artikel toegevoegd, zodat ook psychisch geweld strafbaar kan zijn. In de uitleg komen we erop terug welk gedrag dan precies strafbaar is en zullen we uitleggen dat ook pestgedrag onder dit artikel kan worden gebracht, waardoor daders (eerder) strafrechterlijk kunnen worden aangepakt en vervolgd. Ook geldt dat stalkingsgedrag onder dit artikel kan worden gebracht en daardoor in feite dit artikel zou kunnen gaan functioneren als een soort voorportaal van stalking, omdat voor dit artikel, in tegenstelling tot het belagingsartikel, één enkele handeling voldoende kan zijn, als deze tot doel heeft slachtoffers te dwingen tot contact of het dulden van zijn aanwezigheid.

Uitleg van de Wet

Doel van de wet

De wet is gemaakt om te voorkomen dat kwaadwillende je, zonder redelijk doel, in je vrijheid van handelen beperken door op jou (of via een ander op jou) dwang uit te oefenen.

Bevoegdheden politie:

Op het artikel staat een straf van 9 maanden, waardoor alleen op heterdaad kan worden aangehouden. De politie kan dus buiten heterdaad (zie de bespreking) niet aanhouden en verdachten kunnen niet langer dan 6 uur voor onderzoek worden vastgehouden, behoudens eventuele nachtelijke uren die in de termijn van 6 uur vallen. Deze nachtelijke uren tellen dan niet mee, waardoor verdachten maximaal 15 uur kunnen worden vastgehouden.

De politie kan in bijzondere gevallen verdachten langer vasthouden of preventieve maatregelen, zoals een straat– en/of contactverbod opleggen. Zie hiervoor stap 9 van het stappenplan tegen stalking.

In het geval waarin verdachten geen vaste woon- of verblijfplaats in Nederland hebben, kunnen verdachten WEL buiten heterdaad worden aangehouden en langer worden vastgehouden!

Opzet.

Het dwingen moet met een zekere opzet gebeuren. Men moet dus weten of kunnen beseffen dat het gedrag ervoor kan zorgen dat een ander zich tot iets gedwongen voelt.

Wederrechtelijk

Wederrechtelijk betekent hier dat men geen (eigen) recht heeft om je tot iets te dwingen. Zo is de politie niet strafbaar als zij iemand dwingt om een fouillering te ondergaan, omdat de agenten op grond van de wet daartoe bevoegd zijn, zoals bij de preventieve fouilleeracties het geval is.

Geweld

Uit rechterlijke uitspraken blijkt dat geweld niet alleen fysieke kracht tegen personen of goederen hoeft te zijn, maar dat zelfs een bepaalde situatie door de ernst van de eventuele gevolgen, als geweld kan worden gezien. Onder geweld verstaat de wet in ieder geval ook het geval dat een persoon bewusteloos of machteloos wordt gemaakt. Dit zou bijvoorbeeld kunnen door pillen of medicijnen. Geweld wordt dus breder opgevat als het simpelweg gebruiken van fysieke kracht. Er is zelfs sprake van geweld wanneer het slachtoffer wordt overtuigd van de aanwezigheid van spirituele krachten en daarmee onder druk wordt gezet dat hij wel eens een hartaanval zou kunnen krijgen.

Feitelijkheid.

Onder feitelijkheden worden handelingen verstaan waarmee een persoon onder druk wordt gezet. Deze handelingen moeten dan leiden tot zekere bedreiging. waardoor slachtoffers zich niet meer vrij voelen om zelfstandig te beslissen. Hieronder kan ook psychische (geestelijke) dwang vallen. Zeker als er ongelijke machtverhoudingen bestaan, kan gedrag, onder feitelijkheid vallen en dus strafbaar zijn voor dit artikel. Het dreigen met het mogelijk verliezen van een baan of functie, overplaatsing, lidmaatschap van een groep of klas kan, als daarmee zonder redelijk belang, iemand wordt gedwongen zijn mond te houden of zich op andere manier aan te passen, zo mogelijk onder dit artikel vallen. Ook door omstandigheden,zoals in de situatie dat iemand in een afgesloten ruimte, zonder ontsnapping- en alarmeringsmogelijkheden, maar toegeeft aan eisen die aan hem worden gesteld, kan iemand feitelijk worden gedwongen. Ook meerijden in auto's kan deze situatie opleveren. In een auto heeft iemand meer macht over je, omdat je niet makkelijk de auto kunt verlaten, zeker niet als de ander groot en sterk is. Zwaar afkeurend gedrag door pesten vanuit een groep, zoals in een school of werksituatie, zou mogelijk ook onder feitelijkheid in de zin van dit artikel kunnen vallen. Bijvoorbeeld indien door ernstig afkeurend of ondermijnend gedrag iemand wordt gedwongen weg te gaan, zijn mond te houden of zich aan te passen aan bepaalde groepsregels.

Smaad(schrift).

Het bestanddeel smaad(schrift) heeft in artikel 284 dezelfde betekenis als in artikel 261 (HR 14 maart 1961, NJ 1962, 64 ). Zie over de vraag wanneer er sprake is van `smaad(schrift)' de aantekeningen bij dit artikel.

Poging.

Het misdrijf van artikel. 284 is gepleegd, wanneer iemand door (bedreiging) met geweld of een feitelijkheid, gedwongen is iets te doen, niet te doen of te dulden. Van poging is sprake als alleen getracht is dwang uit te oefenen en dit niet is gelukt.

Klacht (lid 2).

Wordt er gedreigd met smaad(schrift), dan is dit misdrijf alleen vervolgbaar op klacht van degene tegen wie het misdrijf wordt gepleegd.