Logo Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport

huiselijkgeweld.nl

Informele hulp: wie doet er wat?

18-12-2015

Omvang, aard en kenmerken van mantelzorg en vrijwilligerswerk in de zorg en ondersteuning in 2014.

In dit onderzoek van het SCP komt ook ontspoorde mantelzorg aan bod (hoofdstuk 7: Gevolgen van mantelzorgen). Hieronder geven wij enkele conclusies weer uit dit hoofdstuk.

Geduld verliezen

Aan mantelzorgers is gevraagd of zij weleens hun geduld verliezen, en zo ja, of zij weleens tegen de hulpbehoevende hebben geschreeuwd of hem of haar ruw hebben behandeld.
Het is mogelijk dat niet alle mantelzorgers eerlijk op dit soort vragen antwoord geven. Toch bieden de resultaten een indruk van de risicosituaties die zich voordoen en de situaties waarin mantelzorgers en hun hulpbehoevenden wellicht meer ondersteuning nodig hebben. Hoewel de meeste mantelzorgers naar eigen zeggen altijd hun geduld weten te bewaren (67%), geeft 33% van de mantelzorgers toe wel eens zijn of haar geduld te verliezen bij het verzorgen van de hulpbehoevende; 4% weet het niet. Een klein deel van de mantelzorgers (9%) geeft aan dat de situatie weleens heeft geleid tot schreeuwen of ruwe behandeling van de hulpbehoevende. Dit hoeft niet meteen te betekenen dat er sprake is van ontspoorde mantelzorg.

Relatie tot hulpbehoevende

Het maakt uit voor wie je zorgt, wat je relatie met deze persoon is en welke hulpbehoefte deze persoon heeft. Het is makkelijker om het geduld te bewaren voor iemand die wat verder af staat dan voor iemand die dichtbij is. Zo is het percentage mantelzorgers dat weleens zijn geduld verliest hoger onder degenen die een partner of een kind helpen(resp. 50% en 52%), dan onder mantelzorgers die vrienden of buren (17%) of andere familie (22%) helpen. Opvallend is dat mantelzorgers die een ouder helpen wat vaker moeite hebben geduldig te blijven (36%).

Psychische problemen en dementie

Tot slot is er een relatie tussen geduld bewaren en het soort beroep dat op mantelzorgers wordt gedaan. Vooral voor mantelzorgers die iemand met psychische of psychosociale problemen, dementie dan wel agressief gedrag ondersteunen is dat moeilijk. Geduld bewaren is makkelijker bij iemand die regelmatig een blijk van waardering geeft (of kan geven).

Cumulatie van negatieve gevolgen

Een mantelzorger die weinig positieve ervaringen met helpen heeft en/of die zich ernstig belast voelt, loopt een verhoogd risico op geduld verliezen. Er zijn dus niet alleen gevolgen voor de mantelzorger zelf als deze wordt overvraagd, maar ook voor de aard van de hulp die deze geeft en voor de hulpbehoevende.

Goede ondersteuning belangrijk

Om ontspoorde mantelzorg te voorkomen is goede ondersteuning van mantelzorgers belangrijk. Hierbij moet niet alleen aandacht zijn voor het voorkomen van overbelasting, maar ook voor het stimuleren van positieve ervaringen.

Download

pdf-bestandInformele hulp: wie doet er wat? (pdf-bestand, 2,11 MB, via SCP.nl)


Klerk, M. de, Boer, A. de, Plaisier, I., Schyns, P., & Kooiker, S. (2015). Informele hulp: wie doet er wat? Omvang, aard en kenmerken van mantelzorg en vrijwilligerswerk in de zorg en ondersteuning in 2014. Den Haag: Sociaal en Cultureel Planbureau.