Logo Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport

huiselijkgeweld.nl

Inventarisatie preventie en aanpak van ouderenmishandeling bij centrumgemeenten

04-09-2012

Inzicht in de stand van zaken van de aanpak ouderenmishandeling bij de 35 centrumgemeenten vrouwenopvang.

In 2011 ontvingen de vijfendertig centrumgemeenten vrouwenopvang via de decentralisatie-uitkering vrouwenopvang eenmalig extra middelen in het kader van het Actieplan ‘Ouderen in veilige handen’, de zogenoemde ‘incidentele middelen’. Deze middelen waren bedoeld om de centrumgemeenten in de gelegenheid te stellen om op lokaal/regionaal niveau een extra impuls te geven aan de aanpak van ouderenmishandeling.

De inventarisatie biedt antwoord op de vragen: welk beleid is ontwikkeld, welke instrumenten worden ingezet, welke verbindingen leggen centrumgemeenten, waar lopen ze tegenaan en welke knelpunten komen ze tegen. De inventarisatie brengt zo de behoeften in kaart van centrumgemeenten aan verdere ondersteuning in het kader van het Actieplan ‘Ouderen in veilige handen’ en biedt daarnaast goede voorbeelden (om verder te verspreiden).

Beleid

De geïnterviewde centrumgemeenten hebben het thema ouderenmishandeling duidelijk op het netvlies staan. Zeventien zijn er al gedurende meerdere jaren mee bezig. Alle centrumgemeenten zeggen dat de incidentele en extra middelen een impuls geven om weer of met nog meer inzet en energie met het specifieke beleidsterrein van ouderenmishandeling aan de slag te gaan. Door de extra middelen heeft het thema (weer) prioriteit gekregen c.q. krijgt het weer prioriteit. Vrijwel alle centrumgemeenten verwachten de komende jaren extra middelen in te zetten voor het beleidsveld huiselijk geweld en ouderenmishandeling. Het bestaande beleid ouderenmishandeling wordt op basis van het Actieplan herijkt en aangepast. Hierbij gaat veel aandacht uit naar bewustwording en signalering (m.a. de meldcode).
De extra middelen gworden ook ingezet voor deskundigheidsbevordering. Trainingen en voorlichtingen die gemeenten geven en gaan geven, richten zich sterk op het vergroten van de bewustwording en het signaleren.

Integraal onderdeel beleid huiselijk geweld

Ouderenmishandeling maakt in alle centrumgemeenten integraal onderdeel uit van het brede beleid huiselijk geweld. De centrumgemeenten kiezen er bewust voor geen specifiek beleid op ouderenmishandeling te formuleren. Ze sluiten zoveel mogelijk aan bij wat er al is op het gebied van huiselijk geweld, met aparte ‘accenten’ voor ouderenmishandeling. Voor ouderenmishandeling de systeemaanpak de geëigende werkwijze. Zeven Steunpunten Huiselijk Geweld maken gebruik van de kennis en expertise van consultatienetwerken voor ouderenmishandeling, drieëntwintig centrumgemeenten hebben (crisis) opvangplekken/noodbedden waar ook ouderen geplaatst kunnen worden of hebben iets georganiseerd waardoor ze mensen in een crisis kunnen plaatsen.

Mantelzorg

Overbelaste mantelzorgers zijn een belangrijke doelgroep waar specifiek aandacht naar moet uitgaan. In twee derde van de centrumgemeenten werken het Steunpunt Huiselijk Geweld en steunpunten mantelzorg samen.
Preventie van overbelasting en ontsporing van mantelzorgers vindt plaats door de reguliere mantelzorgondersteuning breed bekend te maken en laagdrempelig aan te bieden.
In vijfentwintig centrumgemeenten vindt daarnaast ook actieve opsporing plaats van overbelaste mantelzorgers en krijgen overbelaste mantelzorgers actief hulp aangeboden.
Er zijn twee rode draden door alle aanpakken: 1) ze maken gebruik van de mensen die – zowel professioneel als vrijwilliger en privé - toch al bij de zorgvrager en mantelzorger komen en/of die contact met ze hebben, ‘ook de kapper bijvoorbeeld.’ 2) Ze benaderen zorgvrager en mantelzorger als een systeem waar in zijn geheel aandacht naar uit moet gaan. Het beleid is erop gericht om mantelzorgvragen op te pakken op die plekken waar de mantelzorger komt, meestal voor de zorgvrager, en waar professionals met mantelzorgers in contact komen. En om van daaruit ook meteen actief toe te leiden naar passend hulpaanbod.

Regiogemeenten

Er zijn verschillen in de wijze waarop en intensiteit waarmee regiogemeenten zijn betrokken bij het beleid op het gebied van ouderenmishandeling. Betrokkenheid varieert van nauwe samenwerking bij het mede vormgeven van beleid en regelmatig structurele overleggen tussen de centrumgemeente en de regiogemeenten waar ouderenmishandeling standaard op de agenda staat tot nog geen of nauwelijks betrokkenheid. Waar sprake is van samenwerking, betrokkenheid en overleg, is dit vooral op het beleidsterrein huiselijk geweld in brede zin.

externe linkDownload volledige tekst: Inventarisatie preventie en aanpak van ouderenmishandeling bij centrumgemeenten (pdf, via Rijksoverheid.nl)


Muntendam, H.J. (2012).Inventarisatie preventie en aanpak van ouderenmishandeling bij centrumgemeenten.. S.l.: s.n.