Logo Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport

huiselijkgeweld.nl

Landelijk beleid huiselijk geweld: theoriegestuurde evaluatie periode 2002-2011

31-10-2011

De probleemstelling van het onderzoek luidde: In hoeverre en op welke wijze is het aannemelijk dat het beleid ten aanzien van de aanpak van huiselijk geweld in de periode van 2002-2011 effectief is geweest?

In 2002 is de Nederlandse overheid gestart met landelijk beleid om huiselijk geweld tegen te gaan. In dit rapport wordt weergegeven hoe dit beleid sindsdien is vormgegeven en welke resultaten zichtbaar zijn. Het onderzoek bestond uit twee delen: 1) een reconstructie van de onderliggende beleidstheorie en 2) een synthese van onderzoeken waarin onderdelen van het beleid wordt geëvalueerd.
De plausibiliteit van de beleidstheorie getoetst aan de hand van internationale onderzoeksliteratuur. Door middel van een literatuursynthese werd nagegaan in hoeverre bekend is of de gekozen doelen inmiddels zijn gerealiseerd en of verwachtingen en veronderstellingen zijn uitgekomen. Daartoe werden alle beschikbare evaluaties van het beleid uit de periode 2002-2011 geanalyseerd.

Te weinig onderzoek

Of het landelijk beleid voor de aanpak van huiselijk geweld effectief is geweest, is op dit moment niet eenduidig vast te stellen, door gebrek aan onderzoek naar de werking van een deel van de maatregelen en een gebrek aan monitoring van de uitkomsten van het beleid.

Goed onderbouwd beleid

Op het gebied van (plausibiliteit van) de beleidstheorie kan worden geconcludeerd dat er een samenhangende theorie onder het beleid ligt. Voor de meeste veronderstellingen zijn onderbouwingen gevonden in wetenschappelijke literatuur, of in ieder geval aanwijzingen dat de aannames plausibel kunnen zijn. Op grond daarvan mag geconcludeerd worden dat het beleid de beoogde doelen in theorie kan bereiken.

Gecoördineerde aanpak en lokale infrastructuur

Op het gebied van de feitelijke uitvoering wordt duidelijk dat een aantal doelen inderdaad behaald is. Gezien de startsituatie van het beleidsprogramma in 2002, toen er regionaal wel al veel initiatieven en ontwikkelingen waren, maar geen sprake was van een gecoördineerde landelijke aanpak, is in de afgelopen jaren veel bereikt. Uit het onderzoek komt tevens naar voren dat huiselijk geweld anno 2011 wordt gezien als reden voor (strafrechtelijk) ingrijpen door de overheid. Ook bestaat er tegenwoordig in alle gemeenten een lokale infrastructuur om een integrale aanpak van het probleem mogelijk te maken. Er wordt daadwerkelijk samengewerkt door organisaties die voorheen niet van elkaars bestaan wisten. De vrouwenopvang heeft een professionaliseringsslag doorgemaakt die de effectiviteit naar alle waarschijnlijkheid ten goede komt.

Te weinig aandcht voor preventie en intergenerationele overdracht

Daarnaast kan geconcludeerd worden dat niet op alle onderdelen van de beleidstheorie daadwerkelijk maatregelen zijn ingezet, wat de potentiële effectiviteit van het beleid vermindert. Er zijn weinig maatregelen getroffen gericht op preventie en het voorkomen van intergenerationele overdracht van huiselijk geweld. Dit kan bevorderd worden door kinderen bewust en weerbaar te maken, vanaf zeer jonge leeftijd, en door adolescenten te leren omgaan met conflicten en relaties.

Onvoldoende zorgaanbod en onderzoek om nieuw aanbod te ontwikkelen

Ook heeft de ontwikkeling van een sluitend en effectief zorgaanbod weinig aandacht gekregen. Dit lijkt grotendeels overgelaten te zijn aan het veld, zonder dat de kwaliteit en resultaten van de zorg worden gemonitord.
Uit (buitenlands) onderzoek blijkt dat de interventies die tot dusverre zijn onderzocht een minimaal effect hebben op het verminderen van het geweld. Dit suggereert dat nog niet te veel verwacht mag worden van de uiteindelijk gedragsverandering die met gedragsinterventies wordt beoogd. Gezien het feit dat er nog weinig effectieve behandelmethoden bekend zijn en het feit dat er op lang niet alle onderdelen van het beleid onderzoek is uitgevoerd, valt ook op dat er geen gericht, landelijk gecoördineerd ontwikkel- en onderzoeksprogramma is. Het onderzoek naar risicofactoren, interventies en nieuwe ontwikkelingen (zoals partnergeweld door vrouwen, geweld door pubers tegen ouders, geweld tegen ouders en ouderen) lijkt nu beperkt te zijn en slechts gericht op enkele onderdelen van het beleid.

Aanbevelingen

De resultaten die tot nu toe behaald zijn, kunnen gebruikt worden bij de verbetering en verdieping van het beleid. De verdere ontwikkeling van maatregelen voor preventie van huiselijk geweld vraagt daarbij grote aandacht. Preventieactiviteiten moeten gericht worden op kinderen en jongeren, zodat huiselijk geweld bij hen minder zal voorkomen dan bij de generaties voor hen. Ook is nu meer aandacht nodig voor het sluitstuk van het beleid: het ontwikkelen, toepassen en evalueren van interventies en behandelmethoden, om recidive en intergenerationele overdracht te verminderen.

Uitgebreide informatie

Een uitgebreide Nederlandstalige en Engelstalige samenvatting van het rapport en een digitale versie van het volledige rapport is te vinden
op de website van het WODC (Wetenschappelijk Onderzoek- en Documentatiecentrum)

Bestel informatie

Significant B.V.
Thorbeckelaan 91
3771 ED Barneveld
Telefoon: 0342 405240
Fax: 0342 405246
E-mail: info@significant.nl
Website: www.significant.nl


Jongebreur, W., Lindenberg, R., & Plaisier, J. (2011): Landelijk beleid huiselijk geweld: theoriegestuurde evaluatie periode 2002-2011. Barneveld: Significant