Logo Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport

huiselijkgeweld.nl

Verwerking van de ervaringen met het seksueel misbruik door het misbruikte kind

Horizonmethodiek seksueel misbruik

Korte inhoud

Horizonmethodiek is een groepsaanbod voor kinderen vanaf vier jaar. De groepen bestaan uit vier tot zes kinderen van ongeveer dezelfde leeftijd, die twaalf tot vijftien keer bijeenkomen in wekelijkse sessies van 1 tot 1½ uur. De therapie bestaat uit gestructureerde modules rond thema’s die verband houden met traumatisering in het algemeen (zoals algemene angst, schuld en hulpeloosheid) en de specifieke aspecten van het doorgemaakte trauma (zoals seksuele angsten, angst voor straf, angst voor het opnieuw ontmoeten van de pleger, angst dat het opnieuw zal gebeuren en geheimen). De werkvormen waarvan gebruik wordt gemaakt zijn praten, tekenen, schrijven, bewegen, dansen, zingen en rollenspelen.

Parallel aan deze groepen vinden oudergroepen plaats, waarin de ondersteuning van het kind bij de verwerking van de traumatische ervaringen, het overkomen van de (tijdelijke) opvoedingsonmacht en de omgang met de eigen woede, teleurstelling, schuld en angst voor de toekomst van het kind centraal staan.

Visie/uitgangspunten

De behandeling is gebaseerd op een cognitief behandelingsmodel, dat uitgaat van een sterke onderlinge afhankelijkheid van cognitie, gedrag en emoties. Door het misbruik ontwikkelt het kind negatieve of disfunctionele cognitieve schema’s die, hoewel niet direct waarneembaar, wel aanwezig zijn in de vorm van gedachten en gevoelens die het kind uit, en lichamelijke reacties en gedragingen. Een interventie die op een van de domeinen – cognitie, gedrag of emoties – gericht is, heeft ook indirecte uitwerking op de andere aspecten van het menselijk functioneren.

Doel van de methodiek

Emotionele en cognitieve verwerking door het seksueel misbruikte kind van de ervaringen met het misbruik.

Doelgroep

Kinderen in de leeftijd van vier tot en met twaalf jaar, waarbij ten gevolge van niet bij de leeftijd passende seksuele ervaringen, verstoringen in de normale ontwikkeling zijn opgetreden c.q. verwacht kunnen worden. De niet-misbruikende ouder behoort eveneens tot de doelgroep.

Reikwijdte tot nu toe

  • Startdatum: begin jaren negentig.
  • Looptijd: vast onderdeel van het aanbod.
  • Toepassingsgebied: Het Spalier, afdeling kinder- en jeugdtraumacentrum, Riagg Rijnmond NW Rotterdam; Emergis, Zeeland; Riagg IJsselland Deventer; Jeugdzorg Groningen; ZMOK school Hengelo.
  • Aansluiting bij interne activiteiten: indien nodig kan na afronding nog een individueel behandeltraject gevolgd worden.

Mogelijkheden voor overdracht

De methodiek is beschreven door F. Lamers-Winkelman in ‘Protocol behandeling van de gevolgen van seksueel misbruik bij kinderen’, in: P. Prins & N. Pameijer (red.), Protocollen in de jeugdzorg. Richtlijnen voor diagnostiek, indicatiestelling en interventie (Lisse: Zwets & Zetilinger, 2000). Van de hand van dezelfde auteur is de Therapeutenhandleiding bij een werkboek voor ouders van seksueel misbruikte kinderen (Amsterdam: SWP, 2000).

Materialen

Artikelen, onderzoek, boeken over de Horizonmethodiek

Evaluatieonderzoek

Effectonderzoek loopt momenteel bij de Vrije Universiteit van Amsterdam. 'Voorlopige' resultaten werden door F. Lamers-Winkelman op 6 oktober 2003 gepresenteerd bij het ACK Amsterdam in de lezing ‘Het tij gekeerd: wat therapie uitricht als schade is aangericht’.

Publicaties

  • Lamers-Winkelman, F., I. Bicanic (2005) HORIZON 1A: Het werkboek. Het werkboek bij de therapeutenhandleiding voor kinderen die seksueel misbruik hebben meegemaakt. Amsterdam: SWP.
  • Lamers-Winkelman, F. (2001) HORIZON 1B: Therapeutenhandleiding voor kinderen. Therapeutenhandleiding bij een werkboek voor kinderen die seksueel misbruik hebben meegemaakt. Amsterdam: SWP.
  • F. Lamers-Winkelman, I. Bicanic (2009) HORIZON 2A: Het werkboek. Het werkboek bij de therapeutenhandleiding voor ouders van seksueel misbruikte kinderen. 3e druk, 2009. Amsterdam: SWP.
  • F. Lamers-Winkelman, I. Bicanic (2001) HORIZON 2B: Therapeutenhandleiding voor ouders. Therapeutenhandleiding bij een werkboek voor ouders van seksueel misbruikte kinderen. Amsterdam: SWP.

Praktische gegevens

Naam organisatie: Het Spalier, afdeling Kinder- en Jeugdtraumacentrum te Haarlem
Naam contactpersoon: F. Lamers-Winkelman
Telefoonnummer: 023 - 524 69 80