Uit de schaduw van de ander

De methode Uit de schaduw van de ander bestaat uit groepshulpverlening aan vrouwen die slachtoffer zijn van huiselijk geweld. Het doel is het stoppen van partnergeweld en het doorbreken van de cirkel van geweld die leidt tot sociaal isolement.

Effectonderzoek laat een positief effect zien op onder meer welbevinden, stressgerelateerde klachten en empowerment. Aan het eind van de training konden de deelneemsters beter omgaan met hun problemen. Hun zelfvertrouwen en zelfbewustzijn verbeterde en er werd minder posttraumatische stress gemeten.

1. Beschrijving methode

Doel

Het belangrijkste doel van de methode Uit de schaduw van de ander is het stoppen van het partnergeweld en het doorbreken van de cirkel van geweld die leidt tot sociaal isolement.

Doelgroep

De doelgroep bestaat uit vrouwelijke slachtoffers van psychisch, lichamelijk of seksueel partnergeweld.

Aanpak

De methode bestaat uit groepshulpverlening. Het gaat om 18 wekelijkse bijeenkomsten van 2,5 uur. In elke bijeenkomst komt een (vastliggend) thema aan bod dat bijdraagt aan het inzichtelijk maken van de eigen positie en verantwoordelijkheden. Thema’s zijn bijvoorbeeld loyaliteit en intimiteit en man-vrouwverhoudingen. Twee vaste (vrouwelijke) hulpverleners begeleiden de groep.

Uitvoerende organisaties

De methode is tot nu toe vooral in Limburg toegepast. Exacte gegevens over gebruik in andere delen van Nederland zijn niet bekend.

2. Samenvatting werkzame elementen

Vergroten van eigen kracht door het stimuleren van zelfontdekking en het inzichtelijk maken van de eigen  positie en verantwoordelijkheden. Hierdoor verbeteren het zelfvertrouwen en zelfbewustzijn van vrouwen en wordt ‘revictimisatie’ (opnieuw slachtoffer worden) voorkomen.

  • De groepshulpverlening biedt vrouwen herkenning, lotgenotencontact, sociale steun, het krijgen van begrip en advies, ruimte om alles te vertellen en de mogelijkheid om uit te huilen.
  • Het onderdeel ‘Mijn grenzen, jouw grenzen’ leidt tot het leren omgaan met grenzen en ‘nee’ kunnen zeggen.
  • Praatsessies worden gecombineerd met creatieve, lichaamsgerichte en visualisatieoefeningen om beter uiting te kunnen geven aan het gebeurde en fysiek grenzen te leren trekken.
  • Deelneemsters krijgen inzicht in de patronen binnen huiselijk geweldrelaties.
  • De opbouw naar zwaarte van de bijeenkomsten leidt tot voldoende veiligheid en vertrouwdheid in de groep om moeilijke en intieme thema’s te kunnen bespreken.
  • Erkenning en verwerking van traumatische geweldservaringen.

3. Onderzoek

Er is een tweetal onderzoeken gedaan naar de praktijkervaringen van cliënten (Winants et al., 2007; Ettema, 2005). Deelneemsters geven aan dat de gevolgen van het meegemaakte huiselijk geweld door de groepshulpverlening verminderd zijn: ze hebben minder angst. Ook hebben ze beter geleerd grenzen te stellen en ‘nee’ te zeggen. De groepshulpverlening ervaren de vrouwen als positief. De tijdsduur van de bijeenkomsten vonden ze iets te kort. Ook vond men het storend dat niet alle deelneemsters altijd aanwezig waren. Een enkeling vond bepaalde oefeningen onprettig of niet bijzonder.

In een effectonderzoek met voor- en nameting en controlegroep (Winants et al, 2007) is een positief effect gemeten op welbevinden, ervaren geweld, stressgerelateerde klachten en empowerment. Aan het begin scoorden de vrouwen die groepshulp kregen op enkele subschalen (angst, wantrouwen, depressie en insufficiëntie van denken en handelen) hoger dan de controlegroep. Aan het eind van het proces hadden de deelneemsters hetzelfde niveau als de controlegroep en bleken ze zelfs beter te kunnen omgaan met hun problemen en minder vermijdende coping te laten zien.

4. Ontwikkelaar

Vrouwengezondheidscentrum Maastricht
Chris Rozeboom
Chris.rozeboom@planet.nl
06 23 91 71 62

Praktijkvoorbeeld

In het evaluatieonderzoek Uit de schaduw van de ander (Winants, 2007) worden cases gepresenteerd van vrouwen die hebben meegedaan aan de groepshulpverlening. Ze rapporteren zelf hoe hun situatie is vóór, halverwege en na afloop van de hulpverlening. Eén van deze vrouwen is Thérèse.

Thérèse

Thérèse is een vrouw van 48 jaar. Ze is enkele jaren geleden met haar drie kinderen het huis ontvlucht. Ze zat zes weken in een opvanghuis, maar keerde daarna terug naar huis. Ze wil aan de hulpverleningsgroep deelnemen om te voelen dat ze niet de enige is met deze problematiek en om echt steun te ondervinden. Haar grootste drijfveer zijn haar kinderen. Tot aan haar huwelijk had zij geen ervaring met geweld. Haar huwelijk heeft 23 jaar geduurd, en drank en gokken speelden een rol bij het geweld. Ze werd dagelijks psychisch mishandeld en bijna dagelijks seksueel misbruikt. Er was geen sprake van lichamelijk geweld.

Halverwege de therapie

Halverwege de therapie is het voor de kinderen van Thérèse duidelijk dat hun moeder sterker wordt. Dit leiden zij af uit het feit dat moeder en de kinderen thuis zijn weggegaan en dat hun vader echt niet meer terug mag komen. Het onderdeel ‘Je eigen verhaal’ heeft Thérèse zeer aangegrepen. Ze vindt de verhalen van andere vrouwen toch erger en imponerender dan haar eigen verhaal. Dit onderdeel geeft haar inzicht en structuur. De ontspanningsoefeningen vindt ze wel lastig. Ze kan moeilijk loslaten. Thérèse voelt zich zelfverzekerder en ze gaat in ieder geval niet meer terug naar haar ex. Het kost haar wel veel moeite om alles weer in beweging te krijgen.

Na afloop

Thérèse heeft geleerd om sterker te worden, doelen te stellen en niet op te geven. Ze heeft het lotgenotencontact als een grote steun ervaren. Behalve aan Je eigen verhaal heeft ze ook veel gehad aan het onderdeel Daderprofiel en Je innerlijke kind. Ze heeft nog wel wat lichamelijke klachten. Ook is ze soms nog angstig. Toch voelt ze zich ook vaak opgelucht en blij. Ze heeft bijna geen contact meer met haar ex en werkt aan haar woon- en inkomenssituatie.