Logo Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport

huiselijkgeweld.nl

Gemeenten onzorgvuldig met persoonsgegevens

20-04-2016

Nederlandse gemeenten weten onvoldoende welke persoonsgegevens van hun burgers zij in het sociaal domein mogen verwerken en welke regels daarvoor gelden. Bovendien informeren zij hun burgers niet goed over het gebruik van hun persoonsgegevens. Dat concludeert de Autoriteit Persoonsgegevens uit onderzoek bij 41 gemeenten.

De Autoriteit Persoonsgegevens (AP) constateert dat veel gemeenten geen goed overzicht hebben van de voorwaarden waaronder verwerking van persoonsgegevens wel en niet mag. Nu vragen ze toestemming aan burgers voor de verwerking van hun gegevens. Dat met toestemming gegevens altijd mogen worden verwerkt, is een misvatting en kan problemen opleveren.

Verkeerde suggestie

Door toestemming te vragen wordt de suggestie gewekt dat de gegevens alleen mogen worden verwerkt als daarvoor toestemming is gegeven. Een gemeente mag ook zónder toestemming van de burger zijn gegevens verwerken, bijvoorbeeld omdat dit nodig is om een publiekrechtelijke taak uit te voeren.

De AP stelt verder dat gemeenten hun inwoners niet goed informeren over het gebruik van hun gegevens, met name in situaties waarin die gegevens zonder hun toestemming worden verwerkt. Mensen kunnen hierdoor hun rechten niet goed uitoefenen, zoals inzage in hun gegevens. Bovendien kan het vertrouwen van mensen in hun gemeente worden geschaad door dit gebrek aan informatie en transparantie.

Aanbevelingen

De toezichthouder doet gemeenten een aantal aanbevelingen. Zo zouden gemeenten moeten specificeren welke gegevens voor welke specifieke doelen en op basis van welke grondslag noodzakelijk zijn voor de taken in het sociaal domein. Ook adviseert de AP om dit te vertalen in instructies voor de professionals op de werkvloer, zodat zij weten wat zij met welke gegevens mogen doen. Daarnaast wordt aangeraden burgers zorgvuldig te informeren over de gegevens die over hen worden verwerkt en wanneer en waarom toestemming wordt gevraagd.

De AP gaat ervan uit dat gemeenten deze aanbevelingen gebruiken om snel te zorgen voor meer duidelijkheid over de persoonsgegevens die zij in het sociaal domein verwerken. De toezichthouder verwacht dat gemeenten op basis daarvan hun medewerkers beter ondersteunen en hun inwoners informeren. Er komt een vervolgonderzoek om te kijken of gemeenten deze verbeteringen hebben doorgevoerd. Ook is de AP bezig met onderzoek naar de werkwijze van sociale wijkteams bij de integrale intake en naar de beveiliging van persoonsgegevens bij gemeenten.