Logo Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport

huiselijkgeweld.nl

Cirkel van geweld: Verbanden tussen dierenmishandeling en huiselijk geweld

In 2009 zijn zowel een uitgebreid rapport als een artikel verschenen over dierenmishandeling en huiselijk geweld. Ook op het congres "Signeleren, melden en dan?" in november 2009 is een workshop (2a) aan dit thema gewijd.

Mensen hebben een bijzondere relatie met hun huisdieren, die vaak onvoldoende wordt onderkend. Huisdieren dragen bij aan hun gezondheid en welzijn. In de meeste huishoudens zijn huisdieren aanwezig. In toenemende mate worden ze ervaren als lid van het gezin.
Huiselijk geweld is een groot probleem dat jaarlijks tienduizenden vrouwen (en mannen) en kinderen treft. Minder bekend is dat huisdieren daarvan ook vaak medeslachtoffer zijn.

Het rapport gaat over de samenhang tussen dieren-mishandeling en huiselijk geweld.
In de literatuurstudie (hoofdstuk 2) is nagegaan wat er wetenschappelijk bekend is over de verbanden tussen (huiselijk) geweld en dierenmishandeling. Het blijkt dat wat betreft huiselijk geweld er een forse overlap te bestaan tussen partnermis-handeling, kindermishandeling en dierenmishandeling. Wat betreft geweld in het algemeen is er een verband waarneembaar tussen dierenmishandeling en geweldsmisdrijven.
Kantekening hierbij is wel dat het onderzoek naar de verbanden tussen geweld en dierenmishandeling is vooral in Angelsaksische landen uitgevoerd. Enkele studies zijn gevonden in Italië en Ierland. In Nederland is er geen onderzoek bekend. Het is niet zeker of de verbanden die zich in andere landen voordoen ook in dezelfde mate in ons land aan de orde zijn.

De inzichten en de kennis over de verbanden tussen huiselijk geweld en dierenmishandeling hebben in het buitenland geleid tot concrete toepassingen en strategieën (hoofdstuk 3). Het betreft de organisatie van ‘veilige havens’ voor de huisdieren van mishandelde vrouwen (USA en UK); het opnemen mogelijk maken van mishandelde vrouwen mét hun huisdier in opvangtehuizen (USA) en het voeren van campagnes om het publiek en professionals op de hoogte te stellen van het verband dat er bestaat tussen huiselijk geweld en dierenmishandeling (USA en UK).

In hoofdstuk 4 wordt verslag gedaan van de enquête die is uitgevoerd onder Nederlandse dierenartsen. Hoe vaak constateren dierenartsen in Nederland dierenmishandeling en hoe vaak is daarbij huiselijk geweld aan de orde?
Het blijkt dat 60% van de dierenartsen in hun praktijk dieren-mishandeling tegenkomt. Bij door hen vermoede gevallen van dierenmishandeling is één op de drie keer vermoedelijk ook sprake van huiselijk geweld, één op de acht keer is de dierenarts daar zeker van. Als dierenartsen huiselijk geweld zien of vermoeden onderneemt slechts 13% van de dierenartsen actie, bij ernstige gevallen stijgt dit tot 18%.

De uitkomsten van gesprekken met sleutelfiguren zijn samengevat in hoofdstuk 5. Allen herkennen de verbanden tussen dierenmis-handeling en huiselijk geweld. De geïnterviewden geven talrijke voorbeelden die konden worden samengebracht in een voorlopige typologie, die tevens inzicht geeft in de onderliggende mechanismen. In hoofdzaak worden daarmee de in de buitenlandse literatuur gevonden verbanden en verklaringen bevestigd.
Er is echter onder de geïnterviewden geen overeenstemming over hoe vaak dierenmishandeling samengaat of gerelateerd is aan geweld tegen mensen. Sommigen menen dat het betrekkelijk weinig voorkomt, anderen denken dat het behoorlijk vaak voorkomt.

Met sleutelpersonen op landelijke beleids- en bestuursposities is besproken welke beleidsmaatregelen wenselijk zouden zijn uitgaande van het verband tussen dierenmishandeling en huiselijk geweld en hoe daarvoor een draagvlak is te scheppen (hoofdstuk 6). Zij adviseren een samenwerkingsverband van alle betrokken partijen dat maatschappelijke steun organiseert en sturing geeft aan een landelijke voorlichtingscampagne.

Veel van de bovenstaande aanbevelingen komen terug in het afsluitende Hoofdstuk 7. Hierin worden tevens de belangrijkste conclusies van het onderzoek nog eens op een rijtje gezet.

pdf bestandDe volledige tekst van het rapport (pdf, 682 Kb)
De volledige tekst van het artikel is opgenomen (pagina 53-68) in pdf bestandJustitiële verkenningen 35 (7) (pdf, 1,07 MB)


Enders-Slegers, M.J., & Janssen, M. (2009). Cirkel van geweld. Verbanden tussen dierenmishandeling en huiselijk geweld. Amsterdam: Stichting DierZijn.
Enders-Slegers, M.J. (2009). Dierenmishandeling: een signaal voor huiselijk geweld? Justitiële verkenningen 35(7), 53-68.