Logo Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport

huiselijkgeweld.nl

Maatregelen ter voorkoming van secundair en herhaald slachtofferschap

27-02-2014

De (wettelijke) maatregelen en voorzieningen ter voorkoming van secundaire victimisatie en herhaald slachtofferschap.

Doel en afbakening van de inventarisatie

Secundaire victimisatie hebben is opgevat als verergering van het leed of schade van het slachtoffer door, of in samenhang met, het strafproces, waarbij drie elementen een rol spelen, namelijk

  1. verergering van het oorspronkelijke trauma ontstaan door het delict,
  2. negatieve effecten op het vertrouwen van het slachtoffer en
  3. belemmeringen in herstel.

Herhaald slachtofferschap is breed opgevat: als een persoon opnieuw slachtoffer wordt van enig delict (of de dreiging ervan) gepleegd door enig dader.
De maatregelingen zijn geïnventariseerd aan de hand van documentatie en literatuur. Daarnaast is het overzicht voorgelegd aan deskundigen uit het veld met de vraag of het overzicht volledig is en welke hiaten of knelpunten zij in de praktijk ervaren.

Uitkomsten van de inventarisatie

Nederland kent verschillende maatregelen ter voorkoming van secundaire victimisatie en herhaald slachtofferschap.
De positie van het slachtoffer in het strafproces is de afgelopen decennia verstevigd en heeft een wettelijke basis gekregen. Er is recht op slachtofferzorg. De mogelijkheden tot het krijgen van een schadevergoeding binnen het strafproces zijn uitgebreid en er zijn vangnetten voor het verkrijgen van schadevergoeding gecreëerd. Daarnaast zijn er meer mogelijkheden gekomen om slachtoffers te beschermen tegen hernieuwde inbreuken op zijn of haar lichamelijke en seksuele integriteit of persoonlijke vrijheid door het opleggen van straat- en contactverboden, de zogenaamde beschermingsbevelen.
Binnen het strafrecht zijn veel verschillende mogelijkheden om een beschermingsbevel op te leggen, daarnaast zijn er ook enkele bestuursrechtelijke en civielrechtelijke mogelijkheden. Ook zijn er regelingen die bescherming bieden tegen bedreiging en geweld die samenhangen met de positie van het slachtoffer in het strafproces, als getuige, aangever of ten tijde van de zitting. Er zijn bovendien regelingen specifiek voor kwetsbare personen, zoals voor slachtoffers van mensenhandel, familiaal geweld en seksueel geweld en voor jeugdigen.

Praktijkdeskundigen signaleren nauwelijks hiaten in het stelsel van maatregelen. Wel wordt opgemerkt dat de aanspraken en rechten van slachtoffers vaak nog te algemeen zijn geformuleerd waardoor ze in de praktijk onvoldoende afdwingbaar zijn. Ook wordt gewezen op knelpunten in de uitvoering. Zo wordt het persoonlijke maatwerk waar slachtoffers van ernstige geweldsdelicten recht op hebben niet altijd waargemaakt en wordt erop gewezen dat de toegang tot deze beschermende maatregelen voor kwetsbare of minder mondige slachtoffers niet vanzelfsprekend is. Ook wordt erop gewezen dat er weinig beschermende
maatregelen specifiek voor jeugdige slachtoffers zijn.

Toekomst

Er komen drie punten naar voren die van belang zijn voor de toekomst:

  1. de toegang tot de beschermende maatregelen voor de meer kwetsbare slachtoffers,
  2. de invloed van het slachtoffer op de beschermingsmaatregelen binnen het strafproces en
  3. meer ruimte voor mediation en herstelrecht.

(Bron: externe linkSamenvatting website WODC)

pdf bestandMaatregelen ter voorkoming van secundair en herhaald slachtofferschap (pdf, 248 Kb) (via wodc.nl)


Lünnemann, K.D., Mein, A.G., Drost, L., & Verwijs, R. (2014). Maatregelen ter voorkoming van secundair en herhaald slachtofferschap. Utrecht:Verwey-Jonker Instituut.