Logo Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport

huiselijkgeweld.nl

Verslag Conferentie Huiselijk Geweld Hollands Midden: Wet meldcode huiselijk geweld en kindermishandeling

Op donderdag 29 oktober vond de conferentie Huiselijk Geweld Hollands Midden plaats. Beleidsmakers en hulpverleners ontmoetten elkaar en namen deel aan een breed programma met onder meer aandacht voor de nieuwe Wet meldcode huiselijk geweld en kindermishande-ling. Ook werd de samenwerkingsovereenkomst voor de uitvoering van de Wet tijdelijk huisverbod ondertekend. Henri Lenferink, burgemeester van Leiden en voorzitter van het bestuurlijk overleg huiselijk geweld: “Het tijdelijk huisverbod is in de regio sinds januari ongeveer veertig keer ingezet. Misschien zijn we nog te voorzichtig.”

Ik ben Jasmijn en ik ben 25”, zegt een springerige jonge vrouw. “Ik weet dat ik iets stoms heb gezegd. Maar om nu zó boos te worden…”
Een zaal midden in themapark Archeon is de setting voor de conferentie Huiselijk Geweld Hollands Midden. Bijeen zijn zo’n 130 beleidsmakers en bestuurders van de gemeenten in de regio en hulpverleners van uiteenlopende organisaties. Langs de randen van de zaal is een informatiemarkt ingericht met naast de gebruikelijke gadgets (opvallend veel stressballetjes) heel veel informatie en enthousiaste medewerkers die hun kennis en methodiek aanprijzen. Vertegenwoordigd zijn onder meer ActiVite, MEE (mét oefenbaby), daderhulpverlening De Waag, Vrouwenopvang Rosa Manus, Kwadraad, Sensoor (voorheen SOS Telefonische Hulpdienst) en Cardea Jeugdzorg. Men is blij elkaar te zien; er wordt direct druk genetwerkt.
De bijeenkomst, georganiseerd door het Steunpunt Huiselijk Geweld, wordt geopend door de Alphense wethouder Hans Groen in ’t Wout: “Als wethouder én persoonlijk vind ik de bestrijding van huiselijk geweld van het allergrootste belang. Het doel van vandaag is uit te wisselen wat er op dit gebied in de regio gebeurt. Huiselijk geweld is de meest voorkomende vorm van geweld. En geweld moet stoppen. Daarbij hebben we allemaal een rol, beleidsmakers, hulpverleners, politie en gemeenten en burgers.

IJsberg
De stemming komt er meteen goed in als met behulp van stemkastjes de kennis van de aanwezigen over huiselijk geweld wordt getest. Trend: de beleidsmakers weten iets minder dan de hulpverleners. De wethouders Marion Suijker (Gouda) en Gerda van den Berg (Leiden) worden erbij gehaald. Van den Berg vertelt dat de samenwerking tussen de 39 instanties die betrokken zijn bij de bestrijding van huiselijk geweld goed is: “Het bewijs zit hier in de zaal. Maar er blijft natuurlijk altijd iets te wensen. De kunst is dat echt iedereen weet wie te bellen bij een vermoeden of constatering van huiselijk geweld. We moeten nog beter van elkaar weten wat we te bieden hebben.”
De aanwezigen moeten antwoord geven op de vraag of er jaarlijks meer of minder dan achthonderd kinderen betrokken zijn bij huiselijk geweldszaken waar de politie aan te pas komt. Het zijn er meer. “Ik schrik daarvan”, zegt Suijker. “Want dit is waarschijnlijk nog maar het topje van de ijsberg.” De laatste stelling ‘Hoeveel procent van de burgers kijkt op de site van de gemeente voor informatie over hulp bij huiselijk geweld”, wordt door de aanwezigen verkeerd ingeschat. Dit zijn er veel meer dan zij denken (42%). Gerda van den Berg: “Mij verbaast het niet. Wij zijn de overheid die het dichtste bij de mensen staat. De inwoners mogen van ons verwachten dat wij ze op weg helpen. Ik pleit ervoor dat de gemeenten in onze regio dat allemaal op dezelfde manier gaan doen. De toolkit met informatie die het Steunpunt Huiselijk Geweld heeft samengesteld, kan daarbij een hulpmiddel zijn.”

Meldcode
De springerige Jasmijn heeft inmiddels haar huisarts bezocht. Ze heeft ontzettende pijn in haar nek. Maar ze wil haar truitje niet uitdoen voor het onderzoek. De huisarts verwijst haar naar de fysiotherapeut. Later zegt de huisarts: “Ik had er toch een raar gevoel over…”
De overheid werkt aan een nieuwe wet over huiselijk geweld. Juridisch adviseur Lydia Janssen praat de aanwezigen op de conferentie bij. “Let op”, begint ze. “De wet ís er nog niet. Er wordt nu gewerkt aan een voorontwerp. Een aantal onderdelen daarvan is al bekend. De eerste is een doorbraak: de nieuwe wet geeft zorgverleners ook meldrecht als het slachtoffer ouder dan achttien jaar is. Dat betekent dat ze ook mogen melden als het slachtoffer geen toestemming geeft. Als laatste middel is dat heel belangrijk om een geweldspiraal te doorbreken.”
Een tweede onderdeel van de nieuwe wet is de verplichte Meldcode huiselijk geweld en kindermishandeling. Dit betekent niet dat organisaties huiselijk geweld verplicht moeten melden, wél dat ze over een actieve aanpak, een concreet stappenplan, moeten beschikken, dat in werking treedt als huiselijk geweld vermoed of geconstateerd wordt. Lydia Janssen, die zelf meeschrijft aan deze meldcode: “De meldcode is niet bedoeld als een stok om beroepskrachten te slaan. Het is een staf om ze te ondersteunen, zodat slachtoffers effectiever beschermd en geholpen kunnen worden. Bovendien beschrijft het hoe een instelling moet zorgen voor een veilig werk- en meldklimaat. Melden is geen doel op zich. Soms kun je andere hulp inzetten. Het gaat erom dat je altijd iets doet.”

Voorzichtig
De fysiotherapeut van Jasmijn ziet blauwe plekken op haar polsen. Ze twijfelt, want ze kent de partner van Jasmijn ook. Maar ze zegt: “Jasmijn, ik vind het niet normaal. Ik vind dat het geweld moet stoppen.”
Het is tijd voor het officiële gedeelte van de conferentie. De Leidse burgemeester Henri Lenferink komt naar voren voor de ondertekening van de samenwerkingsovereenkomst voor de uitvoering van de Wet tijdelijk huisverbod. Deze wet is sinds 1 januari van kracht en houdt in dat de burgemeester, na een risicoanalyse van een speciaal opgeleide hulpofficier van justitie, een tijdelijk huisverbod kan opleggen aan een pleger van huiselijk geweld. In die tijd krijgt het hele gezin hulp. Het is de bedoeling dat het huisverbod de spiraal van geweld doorbreekt. In de overeenkomst die vanmiddag getekend wordt, zijn afspraken vastgelegd over de taken die gemeente, politie en verschillende hulpverleningsorganisaties uitvoeren wanneer een tijdelijk huisverbod wordt opgelegd.
“Ik vind dit een goed instrument”, zegt Lenferink. “Je geeft ermee aan dat het geweld nú moet stoppen. Deze ondertekening is een bekrachtiging, want we hebben sinds januari in de regio al zo’n veertig keer een tijdelijk huisverbod opgelegd. Is dat genoeg? Er zijn nog niet veel verzoeken afgewezen, dus misschien zijn we nog te voorzichtig.”

Eigen hachje
Na de pauze kunnen de deelnemers workshops volgen, over kindermishandeling, de meldcode, ouderenmishandeling en eergerelateerd geweld. De workshop eergerelateerd geweld wordt goed bezocht. Er zijn veel prangende vragen voor Gusta Semmelink van Stichting Meander en Tristan Brouwer van de politie Holland Midden. Want hoe herken je eergerelateerd geweld? En moet je als hulpverlener niet vrezen voor je eigen hachje, als je je in deze zaken mengt? Over dat laatste kan Brouwer kort zijn: er zijn hem geen gevallen bekend waarbij de hulpverlener bescherming nodig had.
“Specifiek aan eergerelateerd geweld is dat het uitgaat van een collectieve mentaliteit”, zegt Semmelink. “En om de eer van de familie, niet om persoonlijke eer. Belangrijk is dat zowel mannen als vrouwen slachtoffer kunnen zijn, en zowel mannen als vrouwen dader.” Eind 2007 is de politie Holland Midden begonnen met een registratie van eergerelateerde zaken, waarbij opgemerkt moet worden dat de drempel om deze zaken te melden nog hoog is. In 2008 zijn 99 zaken vastgesteld; niet alleen geweldzaken, ook dreiging van geweld en bijvoorbeeld ‘achterlatingen’ zijn geregistreerd. In 2008 is vier keer melding gemaakt van het feit dat een volwassene of kind is achtergelaten in het land van herkomst. Brouwer: “Gelukkig heb ik daar een aantal van kunnen terughalen. 2009 baart me zorgen. Tot juni zijn al zes achterlatingen geconstateerd, waarvan ik er nog niet één terug heb.”
Er is nog veel onwetendheid rond het thema eergerelateerd geweld. Het Steunpunt Huiselijk Geweld organiseert trainingen voor hulpverleners over dit onderwerp. “Denk bijvoorbeeld niet dat al het geweld in allochtone gezinnen eergerelateerd is. Vaak gaat het om ‘gewoon’ huiselijk geweld. Kijk goed of bij het betreffende gezin eer hoog in het vaandel staat. Dan is er een risico.”

Meer informatie over de aanpak van huiselijk geweld in Hollands Midden is te vinden op www.huiselijkgeweldhollandsmidden.nl.