Logo Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport

huiselijkgeweld.nl

Vijftig zorg- en welzijnsorganisaties bundelen kennis

Nieuwe factsheets beschikbaar over huiselijk geweld en kindermishandeling

20-11-2018

Meer dan vijftig organisaties die werken aan de preventie en aanpak van huiselijk geweld en kindermishandeling hebben hun kennis en expertise gebundeld in meer dan 25 factsheets die in deze Week tegen Kindermishandeling en voorafgaand aan de Dag voor het Uitbannen van Geweld tegen Vrouwen (25 Nov) beschikbaar komen. De factsheets zijn bedoeld om professionals te helpen bij het signaleren van verschillende vormen van geweld en bij hoe te handelen wanneer er signalen bestaan.

Er bestaan veel verschillende vormen van huiselijk geweld en kindermishandeling. Denk bijvoorbeeld naast (ex-)partnergeweld en kindermishandeling aan ouderenmishandeling, aan de opkomst van online seksuele intimidatie van jongeren, aan jongeren of volwassenen die uitgebuit worden door mensenhandel of aan eergerelateerd geweld.

Bij al deze geweldsvormen kunnen er specifieke signalen, risicofactoren en doorverwijsoverwegingen spelen. Daarom is er in het kader van dit project voor elke geweldsvorm een factsheet ontwikkeld, waarmee de professional in één oogopslag al deze informatie voor handen heeft.
“Het project genereert vooral extra aandacht voor die groepen slachtoffers van geweld, die wel aandacht verdienen, maar dat vaak niet genoeg krijgen,” vertelt Rik Viergever, projectleider bij CoMensha, het landelijk Coördinatiecentrum tegen Mensenhandel, die het gezamenlijk project heeft geïnitieerd.

De nieuwe factsheets bieden praktische tips bij het signaleren van alle vormen van geweld en bij wat te doen wanneer je als professional signalen tegenkomt. Ook geven de factsheets een aanzet tot handelen voor alle beroepsgroepen die met de meldcode huiselijk geweld en kindermishandeling werken, zoals artsen, verpleegkundigen, verzorgenden, paramedici, psychologen, jeugdhulpverleners, maatschappelijk werkers, onderwijzend personeel, kinderopvangmedewerkers, wijkteammedewerkers, en anderen.

Unieke samenwerking

“Een belangrijk onderdeel van dit project is de brede betrokkenheid van organisaties met expertise op het gebied van huiselijk geweld en kindermishandeling en van beroepsverenigingen van professionals die de factsheets gaan gebruiken”, zegt Viergever.

Marianne van der Krans, van Veilig Thuis: “Het is goed dat we bij de ontwikkeling van elke factsheet betrokken zijn. De kracht van samenwerking en partnerschap komt naar voren in het resultaat. Dat past goed bij onze werkwijze als Veilig Thuis.” “Niet alle vormen van huiselijk geweld en kindermishandeling worden tijdig gesignaleerd, een voorbeeld daarvan is seksueel geweld”, zegt Wilma Schakenraad van Movisie. “De factsheets bieden veel informatie, ook over specifieke vormen. Wij participeren in dit project omdat wij het belangrijk vinden dat deze informatie breed beschikbaar is en actueel gehouden wordt.”

En Robinetta de Roode, van de artsenfederatie KNMG: “Deze factsheets bieden een waardevolle praktische aanvulling op de nieuwe KNMG-meldcode, die eind november verschijnt. We vinden het als artsenfederatie mooi om te zien hoe CoMensha en andere partijen uit het veld zich inzetten om vanuit hun deskundigheid deze informatie bijeen te brengen.”

Gratis te downloaden

De factsheets zijn gratis en openbaar beschikbaar op de site www.huiselijkgeweld.nl/typengeweld vanaf 22 november 2018. De factsheets komen ook beschikbaar in het Engels.

Meer informatie?

Voor meer informatie over dit project kan contact opgenomen worden met Bernette Venema b.venema@comensha.nl +31 (0)6 44 94 43 42 of Rik Viergever r.viergever@comensha.nl +31 (0)6 38 74 32 94.

Extra info: indeling vormen van geweld

In dit project is lang nagedacht over de juiste structuur om de factsheets in te presenteren. Uiteindelijk is geopteerd voor een indeling in 6 doelgroepen en 2 extra groepen:

Geweld tegen...

  • een (ex-)partner
  • een kind
  • ouderen (>65 jaar)
  • een ouder (vader/moeder)
  • een specifieke doelgroep (zoals mannen, kwetsbare migranten of mensen die mantelzorg krijgen)
  • >1 doelgroep: geweld dat gepleegd kan worden tegen meerdere van de bovenstaande doelgroepen, bijvoorbeeld zowel tegen een kind als tegen een partner (zoals mensenhandel en eergerelateerd geweld)

Hiernaast zijn er nog 2 groepen over:

  • plegers: voor meer informatie over signalen van plegers en wat te doen wanneer je een pleger denkt te hebben op je werkplek (ook dit hoort bij de meldcode!)
  • “soorten geweld”: de soorten geweld die binnen alle bovenstaande vormen van huiselijk geweld en kindermishandeling kunnen voorkomen.

Extra info: definities huiselijk geweld, kindermishandeling en andere vormen van geweld in afhankelijkheidsrelaties

Typologie van geweld
Een overkoepelende typologie van geweld is beschikbaar van de Wereldgezondheidsorganisatie en deelt geweld in in drie categorieën: zelfbeschadiging, interpersoonlijk geweld en collectief geweld. Binnen interpersoonlijk geweld maakt de Wereldgezondheidsorganisatie onderscheid in huiselijk geweld en geweld door bekenden of onbekenden en in diverse soorten geweld (fysiek, emotioneel, sexueel en verwaarlozing).

Bron: Wereldgezondheidsorganisatie. 20 November 2018.

Definitie huiselijk geweld
Huiselijk geweld is geweld dat door iemand uit de huiselijke- of familiekring van het slachtoffer wordt gepleegd. Hieronder vallen lichamelijke en seksuele geweldpleging, belaging en bedreiging (al dan niet door middel van, of gepaard gaand met, beschadiging van goederen in en om het huis). ‘Huiselijk kring’ betekent dat de dader een (ex-)partner, gezinslid, familielid of huisvriend is. Huisvrienden zijn personen die een vriendschappelijke band onderhouden met het slachtoffer of iemand uit de onmiddellijke omgeving van het slachtoffer en het slachtoffer in de huiselijke sfeer ontmoeten.

Bron: Ministerie van VWS en MOVISIE . 18 mei 2018.

Definitie kindermishandeling
Elke vorm van voor een minderjarige bedreigende of gewelddadige interactie van lichamelijke, psychische of seksuele aard, die de ouders of andere personen ten opzichte van wie de minderjarige in een relatie van afhankelijkheid of van onvrijheid staat, actief of passief opdringen, waardoor ernstige schade wordt berokkend of dreigt te worden berokkend aan de minderjarige in de vorm van lichamelijk of psychisch letsel. Kindermishandeling komt voor in verschillende vormen: lichamelijke mishandeling, lichamelijke verwaarlozing, psychische mishandeling, psychische verwaarlozing, seksueel misbruik, en getuige van huiselijk geweld.

Bron: NJi , op basis van de Jeugdwet. 18 mei 2018.

Definitie geweld in afhankelijkheidsrelaties
Geweld in afhankelijkheidsrelaties is lichamelijk, psychisch of seksueel geweld door verwanten én mensen die geen verwanten zijn maar met wie het slachtoffer een afhankelijkheidsrelatie heeft (leerkracht, trainer, priester/dominee/imam, kinderoppas, hulpverlener e.d.)

Bron: MOVISIE 18 mei 2018.

Factsheets over onderwerpen die géén huiselijk geweld of kindermishandeling zijn
In Nederland is de meldcode huiselijk geweld en kindermishandeling wettelijk alleen van toepassing op huiselijk geweld en kindermishandeling. Echter, in dit project werd al snel duidelijk dat voor sommige typen geweld die géén huiselijk geweld of kindermishandeling zijn – en waarbij de meldcode wettelijk dus niet gebruikt hoeft te worden – het toch nuttig is voor professionals om een overzicht te hebben van mogelijke signalen en wat je als professional kan doen bij signalen. Daarom zijn er ook over deze typen geweld factsheets gemaakt, maar deze worden duidelijk apart gepresenteerd.

Deze factsheets gaan over:

Extra info: Meer dan 50 betrokken organisaties

De betrokken organisaties die de leiding hadden bij de ontwikkeling van een factsheet of op een andere manier een grote rol hadden in dit project zijn (in willekeurige volgorde):

Hiernaast hebben nog tientallen andere organisaties bijgedragen aan de ontwikkelde factsheets door feedback te geven en mee te denken over de inhoud.